De CSRD wetgeving (Corporate Sustainability Reporting Directive) is Europese regelgeving die veel meer organisaties verplicht om gestructureerd, controleerbaar en vergelijkbaar te rapporteren over duurzaamheid. Niet alleen over “mooie ambities”, maar ook over impact, risico’s en kansen rondom milieu, mens en bestuur (ESG) — inclusief de waardeketen (ketenpartners).
Ook als jouw bedrijf (nog) niet rapportageplichtig is, ga je CSRD vaak merken via klanten/financiers die wél moeten rapporteren en daarom data uit de keten gaan opvragen.
Wat is de CSRD wetgeving in simpele taal?
CSRD verplicht organisaties om een duurzaamheidsrapportage op te nemen (in/naast het bestuursverslag) volgens vaste Europese standaarden: de ESRS (European Sustainability Reporting Standards). Deze rapportage moet steeds vaker steunen op datapunten, beleid, doelen, voortgang, en onderbouwing — en wordt bovendien (beperkt/strenger) gecontroleerd door een externe partij (assurance).
Voor wie geldt CSRD? (toepassingsbereik + drempels)
De CSRD wordt gefaseerd ingevoerd. In de praktijk zijn er “waves” (groepen) met verschillende startjaren. Een veelgebruikte indeling is:
- Wave 1: organisaties die al onder de eerdere NFRD vielen → rapporteren over boekjaar 2024 (publicatie in 2025).
- Wave 2: overige grote organisaties → rapporteren over boekjaar 2025 (publicatie in 2026).
- Wave 3: beursgenoteerde mkb → rapporteren over boekjaar 2026 (publicatie in 2027), met mogelijke uitstelopties afhankelijk van nationale implementatie.
- Wave 4: bepaalde niet-EU groepen met substantiële EU-omzet/activiteiten → later in het tijdpad.
“Groot” wordt in EU-context doorgaans bepaald via bekende criteria (omzet/balanstotaal/werknemers). In Nederlandse overheidscommunicatie zie je bijvoorbeeld criteria zoals: minimaal 2 van 3 (o.a. >250 werknemers, >€50 mln omzet, >€25 mln balanstotaal) voor de groep “grote ondernemingen” in het betreffende tijdpad.
Belangrijk: de precieze Nederlandse invoering/ingangsdata zijn gekoppeld aan nationale implementatie. Nederland liep (in ieder geval eerder) achter op de implementatiedeadline; volg daarom updates via betrouwbare bronnen.
Wat moet je precies rapporteren onder CSRD? (ESRS in de kern)
Onder de CSRD wetgeving rapporteer je volgens de ESRS. Die beschrijven welke duurzaamheidsinformatie je moet opnemen en hoe die informatie moet worden gestructureerd.
1) Dubbele materialiteit: het hart van CSRD
CSRD draait om dubbele materialiteit:
- Impact-materialiteit: wat is jouw impact op mens, milieu en maatschappij?
- Financiële materialiteit: welke duurzaamheidsrisico’s en -kansen hebben (nu of later) effect op jouw financiële prestaties?
Je bepaalt je rapportage-inhoud via een materialiteitsanalyse die aantoonbaar en uitlegbaar is. (Dit is meteen één van de eerste onderdelen waar accountants/assurance vaak kritisch naar kijken.)
2) Waardeketen: je kijkt verder dan je eigen muren
Je rapporteert niet alleen over je eigen operatie, maar ook over relevante delen van de waardeketen (leveranciers, logistiek, gebruiksfase, einde levensduur). RVO noemt expliciet dat er gekeken wordt naar de activiteiten van ketenpartners in de hele waardeketen en het due diligence-proces.
3) Thema’s: milieu, sociaal en governance
ESRS Set 1 (de eerste set standaarden) omvat onderwerpen rond onder meer:
- E1 Klimaat (o.a. emissies, transitieplannen),
- E2–E5 (vervuiling, water, biodiversiteit, circulariteit),
- S (eigen personeel, ketenwerkers, gemeenschappen, consumenten),
- G (zakelijk gedrag, governance).
Assurance: je duurzaamheidsrapportage moet controleerbaar zijn
Een groot verschil met “vrijblijvende ESG-rapporten” is dat CSRD-rapportage assurance krijgt (beoordeling door een externe accountant/assuranceverlener, afhankelijk van nationale keuzes). In NL-overheidsinformatie wordt ook genoemd dat het duurzaamheidsverslag beoordeeld moet worden door een externe accountant en dat toezicht (bij beursgenoteerd) o.a. bij de AFM ligt.
Wat betekent CSRD praktisch voor jouw organisatie?
Hier gaat het in de praktijk bijna altijd om:
A) Besturing & verantwoordelijkheid (governance)
- Wie is eigenaar van CSRD: CFO, CSO, finance, risk, legal?
- Welke rol heeft de directie/RvC?
- Welke policies en controles (interne beheersing) ondersteunen de data?
B) Data & systemen (van Excel naar “audit-ready”)
Je moet datapunten kunnen:
- herleiden naar bron,
- consistent meten (definities!),
- versiebeheer/controls borgen,
- en onderbouwen voor assurance.
Veel bedrijven onderschatten hoeveel werk dit is als data verspreid staat over afdelingen, leveranciers en vestigingen.
C) Ketenuitvraag
Als jij levert aan een CSRD-plichtige klant, ga je vragen krijgen over bijvoorbeeld:
- emissies (scope 1/2/3),
- arbeidsomstandigheden in de keten,
- beleid/certificeringen,
- incidenten en klachtenmechanismen.
RVO benadrukt juist dat de waardeketen onderdeel is van de scope.
D) Strategie: niet alleen rapporteren, ook sturen
CSRD maakt duurzaamheid meetbaar en vergelijkbaar. Daardoor wordt het sneller onderdeel van:
- financieringsvoorwaarden,
- tendercriteria,
- klantselectie,
- reputatie en employer branding.
Stappenplan CSRD-ready worden (praktisch en audit-proof)
Stap 1 — Scope bepalen: val jij onder CSRD (nu of straks)?
- Check of je al NFRD/CSRD-plichtig bent of wordt in een latere wave.
- Check daarnaast “ketendruk”: vragen van klanten/financiers.
Stap 2 — Gap-analyse t.o.v. ESRS
- Wat rapporteer je al (CO₂, HR, beleid)?
- Welke ESRS-onderdelen ontbreken?
- Waar ontbreken definities, brondata, en controleerbaarheid?
Stap 3 — Dubbele materialiteitsanalyse uitvoeren
- Stakeholders identificeren (intern/extern).
- Impact- en financiële materialiteit onderbouwen.
- Resultaten documenteren (audit trail!).
Stap 4 — Datamodel + interne beheersing inrichten
- Datapunten toewijzen aan “data owners”.
- Meetmethoden en definities vastleggen.
- Controles inbouwen (vergelijkbaar met financiële rapportage).
Stap 5 — Waardeketenproces opzetten
- Supplier data request proces (templates, portals, contractclausules).
- Risicogebaseerde benadering (niet alles tegelijk, wel aantoonbaar).
Stap 6 — Rapportage opstellen + assurance voorbereiden
- Schrijf op ESRS-structuur.
- Bewijsstukken verzamelen.
- “Dry run” met assurancepartij (als dat kan) om verrassingen te voorkomen.
Veelgemaakte fouten (en hoe jij ze voorkomt)
- Te laat starten: CSRD gaat niet alleen om schrijven, maar om datakwaliteit en procesinrichting.
- Materialiteit te dun onderbouwen: zonder goede documentatie wordt dit een pijnpunt bij assurance.
- Keten vergeten: juist daar zitten datagaten.
- ESG als “project” zonder owner: CSRD is structureel, dus governance en controls moeten blijvend zijn.
- Alleen compliance: bedrijven die CSRD slim gebruiken, koppelen het aan strategie, risicomanagement en kansen.
CSRD en Nederlandse context: waar vind je betrouwbare info?
Voor ondernemers zijn dit in de praktijk handige startpunten:
- RVO – CSRD: uitleg, waardeketen/due diligence, praktische insteek.
- KVK – CSRD: ondernemersgerichte uitleg en Nederlandse status/ontwikkelingen.
- Europese Commissie (Finance) – Corporate sustainability reporting: updates over ESRS en wijzigingen/“quick-fix” ontwikkelingen.
- EUR-Lex (Richtlijn 2022/2464): de officiële wettekst van de CSRD-richtlijn.
- SER FAQ: context rond implementatievragen (o.a. NL implementatiestatus in een periode).
FAQ
Wat is CSRD wetgeving?
CSRD wetgeving is EU-regelgeving die organisaties verplicht om volgens ESRS-standaarden te rapporteren over duurzaamheidsimpact, -risico’s en -kansen, inclusief de waardeketen, met (toenemende) externe assurance.
Wanneer moet mijn organisatie starten met CSRD?
Dat hangt af van je categorie (NFRD/“grote onderneming”/beursgenoteerd mkb/niet-EU groep). De invoering is gefaseerd in waves en gekoppeld aan boekjaren.
Wat als ik niet CSRD-plichtig ben?
Dan kun je alsnog CSRD-impact voelen via ketenuitvragen van klanten/financiers die wél CSRD-plichtig zijn.
Wat is het belangrijkste eerste wat ik moet doen?
Start met een scopebepaling + gap-analyse en plan daarna je dubbele materialiteitsanalyse. Zonder die basis wordt rapporteren duur, traag en lastig te controleren.
Checklist: ben jij in 90 dagen CSRD-proof op koers?
- Scope: val ik onder CSRD (nu/straks) of indirect via keten?
- Projectstructuur: owner, governance, budget, planning
- ESRS gap-analyse (data, beleid, targets, processen)
- Dubbele materialiteitsanalyse (documenteerbaar)
- Datadefinities + interne controls (audit trail)
- Ketenproces (supplier requests, contracten, risico-aanpak)
- Concept-rapportage + assurance readiness scan